ขนฟางเข้าสวน

.

ช่วงนี้บ้านสวนอยู่ในโหมดเตรียมรับหน้าแล้งครับ หลัก ๆ ก็มีซ่อมระบบน้ำ-เปลี่ยนท่อจุดต่อจุดเลี้ยวต่าง ๆ ที่ชำรุด และขนฟางเข้าสวนเพื่อใช้สำหรับคลุมดิน คำถามว่าแล้วทำไมต้องฟาง? อ.อุดม ศรีเชียงสา ท่านแจกแจงประโยชน์ของฟางไว้ดังนี้

๑. เป็นหัวปุ๋ยชั้นดีฟางอุดมสมบูรณ์ไปด้วยแร่ธาตุต่างๆ เช่น แคลเซียม ฟอสฟอรัส และไนโตรเจน ฯลฯ ถ้าหากเรานำฟางไปคลุมดินจะทำให้พืชผักเจริญเติบโตแข็งแรง ทนต่อศัตรูพืชได้เป็นอย่างดี ท่านที่ไม่ชอบฟางอาจทำให้ระคายผิวบ้างจึงหันไปใช้มูลวัวมูลควายแทน ท่านเคยสังเกตไหมครับว่าวัวควายกินอะไรพวกมันกินหญ้า กินฟาง ก็นำไปบำรุงร่างกายของมันทั้งหมด ส่วนที่เหลือก็ขับถ่ายออกมาซึ่งเป็นกากเดนของฟาง ประโยชน์ก็มีน้อย จึงมีผู้เปรียบเทียบเอาไว้ว่า มูลวัวมูลควาย ๑๐ ส่วนจึงจะเท่าฟาง ๑ ส่วน หรือเปรียบเทียบให้ชัดเจนเข้าไปอีกว่า ฟางเปรียบเหมือนรถมือหนึ่งหรือรถใหม่ มูลวัวมูลควายเปรียบเสมือนรถมือสอง ท่านจะเลือกเอาอะไร ฟางเป็นส่วนหนึ่งของแม่โพสพ (ข้าว) นอกจากฟางแล้วยังมีแกลบ รำ ละอองข้าว (คายข้าว) ทั้งหมดคือผลผลิตที่ออกมาจากข้าว เป็นสิ่งที่เป็นประโยชน์ต่อดินและมนุษย์เป็นอย่างมาก ถ้าหากชาวไร่ชาวนาหันมาใช้วัตถุดิบเหล่านี้แทนปุ๋ยเคมีแล้ว จะทำให้ประเทศไทยไม่ต้องสั่งซื้อปุ๋ยเคมีจากต่างประเทศ ซึ่งทำให้เราขาดดุลการค้าอย่างมากมายมหาศาล

๒. ฟางช่วยปรับโครงสร้างของดินที่เป็นกรดหรือเป็นด่างให้เกิดความสมดุลในตัวของมันเอง ดินที่เป็นกรด (Acid Soils) หมายถึง ดินที่มีค่า PH ต่ำกว่า ๗.๐ ดินที่เป็นด่าง (Alkaline Soils) หมายถึง ดินที่มีค่า PH สูงกว่า ๗.๐ ไม่ว่าดินจะเป็นกรดหรือเป็นด่าง ถ้าหากท่านเอาฟางไปคลุมดินไว้ สิ่งเหล่านี้จะค่อยๆ หายไปเองทันที ช่วยรักษาหน้าดินตามธรรมชาติของดิน ถ้าหากไม่มีอะไรปกคลุมหรือกั้นเอาไว้ หน้าของดินจะเสื่อมสลายและสูญเสียไปกับสายลม น้ำ และแสงแดด ซึ่งจะทำให้ดินเป็นดินด้านอย่างรวดเร็ว แต่ถ้าหากเรานำฟางไปคลุมดินเอาไว้ จะทำให้เกิดชั้นหน้าดินอีกทีหนึ่ง ช่วยคลุมหญ้าและวัชพืชต่างๆ เมื่อเรานำฟางไปคลุมหญ้าและวัชพืชหนาพอสมควร โดยไม่ให้อากาศหรือแสงแดดส่องถึงพื้นดิน จะทำให้หญ้าและวัชพืชเน่าเป็นปุ๋ยหมักตามธรรมชาติอย่างดี หลังจากนั้นเราก็จะสามารถแหวกฟางออกปลูกพืชผักต่างๆ ได้โดยไม่ต้องออกแรงมากนัก ฟางรักษาความชื้นให้แก่ดิน เป็นการสร้างดินให้มีชีวิต

๓. สร้างระบบนิเวศถ้าหากเราทำกสิกรรมที่ใช้ฟางเป็นหลักจะทำให้ประหยัดน้ำมากขึ้น ช่วยให้เกิดวัฏจักรชีวิตของสัตว์ที่มีประโยชน์ต่อดิน ตามธรรมดาดินที่ว่างเปล่าหรือดินโล้นจะเป็นดินป่วยดินดาน ดังนั้นถ้าหากเราปลูกพืชลงไป พืชผักก็จะอ่อนแอไม่เจริญเติบโต ศัตรูของพืชก็จะมาทำลาย แต่ดินที่คลุมด้วยฟางจะเป็นดินที่ร่วนซุยเพราะไส้เดือน จุลินทรีย์และสัตว์ต่างๆ ช่วยกันพรวนดิน ดินที่คลุมด้วยฟางก็จะเป็นอาณาจักรของสัตว์ต่างๆ เพราะระบบนิเวศวิทยาอุดมสมบูรณ์ เช่น คางคก แย้ จิ้งเหลน แมงมุม ฯลฯ การระบาดของแมลงศัตรูพืชก็จะค่อยๆ หายไป โดยที่เราไม่ต้องไปใช้สารขับไล่แมลง ดังนั้นการทำลายชีวิตของสัตว์ต่างๆ ในไร่นา นอกจากจะผิดศีลธรรมตามหลักของพระพุทธศาสนาแล้ว ยังเป็นการทำลายสิ่งแวดล้อมที่เราอาศัยอยู่ให้เสื่อมลงไปอย่างน่าเสียดายเป็นที่สุด

อ่านฉบับเต็มได้ที่ “ฟางมีค่ากว่าทองคำ”

พักหลังนี่หนักไปทางตัดแปะเสียเป็นส่วนใหญ่ แต่กว่าจะนำมาเสนอก็ผ่านการปฏิบัติด้วยตัวเองมาระดับหนึ่งแล้ว ซึ่งเห็นว่ามีประโยชน์จึงเอามาแบ่งปัน จริง ๆ เรื่องพวกนี้คนที่สมาทานวิถีเกษตรธรรมชาติน่าจะได้อ่านผ่านตา ได้ลองทำผ่านมือมากันจนช่ำชองแล้ว ไม่ใช่เรื่องใหม่อะไร

นอกจากการคลุมดินแล้ว โดยเฉพาะอย่างยิ่งกับผักหวานป่าปลูกใหม่ “ร่มเงา” เป็นสิ่งสำคัญไม่แพ้ระบบราก บ้านสวนเราปลูกผักหวานแซมไปกับต้นลำไย ซึ่งจริง ๆ ก็ไม่น่าจะมีปัญหาอะไร แต่เผอิญว่าเราทำลำไยต้นเตี้ยนี่สิ แล้วจะเอาร่มเอาเงาจากที่ไหนมากางให้ผักหวาน?!?

“แสลน” คือคำตอบครับ ไม่จำกัดสไตล์ ทำอย่างไรให้กรองแรงแดดได้ คิดเอาเอง

ไม่มีแสลน ไม่มีสตางค์ ใช้ทางมะพร้าวแทนได้🙂

.
.
……………
.

.

บันทึกสวน มกราคม ๒๕๕๕
.

๑. หยอกล้อเล่นหัวกันมาหลายปีจึงได้บทสรุปสำหรับสวนนี้ว่า ควรปลูกผักหวานป่าหลังฝนครับ ตั้งแต่พฤศจิกายนเป็นต้นไป อากาศแห้งพอดี ความชื้นในดินพอเหมาะ เรียกว่าพอฉ่ำฉ่ำไม่เฉอะแฉะ ปลูกหน้าฝนเหมือนชาวบ้านเค้า ร้อยทั้งร้อยตายเรียบ! น้ำเยอะเกิน รากเน่า-รากินหมด

๒. ผักหวานป่าต้นนี้ผ่ามาออกลูกเดือนมกราคม?!? จากปกติที่ต้องเป็นเมษายน การปรับเปลี่ยนวงรอบชีวิตของบางไม้ในสวน เตือนเราให้ตะหนักถึงการเปลี่ยนแปลงของสภาพลมฟ้าอากาศที่นับวันจะรุนแรงและใกล้ตัวเราเข้ามาทุกที ทางรอดทางเดียวของเกษตรกรในวันนี้และวันข้างหน้าก็คือ การกลมกลืนและถ้อยทีถ้อยอาศัยกับธรรมชาติ ไม่ใช่ตั้งหน้าตั้งตาเอาชนะคะคานกันเฉกเช่นปัจจุบัน

เพราะนี่ไม่ใช่โลกใบเดิมที่เราคุ้นเคยกันอีกต่อไปแล้ว…

.
……………
.

แก้ไขเพิ่มเติม – ๑ กุมภาพันธ์ ๒๕๕๕
.
๑. อาจมีข้อสงสัยว่าลำไยทรงเตี้ยเป็นอย่างไร? มาชม อ.พาวิน มะโนชัย จาก ม.แม่โจ้ เฉลยครับ🙂


๒. เผื่อใครสนใจ, ผมเคยเขียนถึงการตัด-แต่งกิ่งลำไยของบ้านสวนเอาไว้ที่ http://www.onopen.com/teeradejk/09-12-08/5178
.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s