ลาด-ลุ่ม-ลึก

.

.

บ้านสวนปลายกรกฎาฯ หลังฟ้าเพิ่งจะหมาดจากหยาดฝน ขอบันทึกสั้น ๆ ไว้ว่า “…ขี้เกียจครับ…” ประโยคนี้ผมตีความเอาจากหนึ่งในแนวคิดเกษตรธรรมชาติของลุงฟูนั่นก็คือ “do nothing” ซึ่งผลที่ได้ก็ความรกเรื้ออันแสนงดงามอย่างที่เห็น ใต้ดงพงหญ้าหนาทึบนี้ได้ฟูมฟักชีวิตน้อย ๆ ของบางพืชพรรณ หนึ่งในนั้นเป็นผักหวานป่าที่ผมหยอดเมล็ดทิ้งไว้โดยไม่ใส่ใจมาตลอดสองเดือนเต็ม “เก่งจริงก็ต้องโผล่หน้าขึ้นมาทักทายกันให้ได้” ผมคิดของผมอย่างนี้ ฉะนั้นมารอดูกันว่าธรรมชาติจะจัดการกันเองอย่างที่รับรู้กันมาหรือเปล่า

การเดินทางบนวิถีเกษตรธรรมชาติเป็นการเดินสวนทางกับเกษตรกรโดยทั่วไปที่ต่างมุ่งมั่นสู่ยอดเขาสูง ในการเดินขึ้นแต่ละก้าวนั้นต้องใช้พละกำลังมากมาย ง่ายต่อการเหนื่อยล้า ทายท้าต่อการบาดเจ็บและสูญเสีย ด้วยสายตาที่จับจ้องแต่ยอดภู จิตใจที่จดจ่อสู่ยอดเขา จึงละเลยอุปสรรคและภยันตรายที่รายรอบตัว ทั้งหินลอยกรวดลื่น ขอนไม้ไหน่หนามตามรายทาง เราจึงพบเห็นการก้าวพลาด เดินสะดุด ลื่นไถลของผู้เลือกเดินบนวิถีนี้อยู่เนือง ๆ สุดท้ายเพียงเพื่อขึ้นไปพบว่า จุดสูงสุดยอดของภูนั้นมีแต่ความว่างเปล่าและลมแรง …

ผิดกับผู้ย่ำเดินบนวิถีธรรมชาติที่เลือกจะเดิน ลาด ลงสู่ที่ต่ำอย่างมีสติระแวดระวัง อาจจะดูแล้วเชื่องช้าแต่ทุกก้าวหยั่งมั่น สายตาแลต่ำและมองรอบ มือไม้คอยเหนี่ยวยึดเถาวัลย์พรรณไพรไว้พยุงยามล้มลื่น ทีละก้าว ๆ จนสุดทางลาดสู่ที่ ลุ่ม ชุ่มอุดม

ผมเองในวันนี้ได้เดินลงมายืนบนที่ลุ่มนี้ได้พักใหญ่ ค่อย ๆ เก็บเกี่ยวดอกผลจากความอุดมไว้พอเลี้ยงชีวิต เหลือแต่เพียงพาตัวเองไปสู่วิถีแห่งความลุ่ม ลึก ของธรรมชาติ ความลึกที่เอื้อเฟื้อต่อทุกชีวิต และความลึกนี่เองที่เอื้อให้เกิดการเผื่อแผ่ระหว่างกันของเพื่อนมนุษย์ เสมือนรากไม้ที่แตกแขนงแผ่ขยายออกไปไม่หยุดยั้งแลยังประโยชน์ให้หลากชีวิตทั้งบนดินและใต้ดิน

ก็อย่างที่ทราบ, เรื่องเหนือฟ้าใต้ดินทำนองนี้มองเห็นกันไม่ได้ง่าย ๆ แต่ของอย่างนี้ใครทำ ใครก็ได้ และรับรู้ได้กับตัวเองเท่านั้น อาจเป็นด้วยอายุอานามที่มากขึ้น การเดินลงสู่ที่ต่ำอย่างนี้เลยถูกเท้าเข้าทางและพอเหมาะพอเจาะกับสังขารตัวเป็นที่สุด …

.

หมายเหตุ: ‘ลุงฟู’ เป็นนามที่ผมเอ่ยถึงอย่าง (แอบ) สนิทสนมของ ‘มาซาโนบุ ฟูกุโอกะ’ ชาวนาธรรมดา ๆ คนหนึ่งของประเทศญี่ปุ่น

.
.

9 thoughts on “ลาด-ลุ่ม-ลึก

  1. ผมกลับบ้านย่าไปเมื่อตอนวันหยุดเข้าพรรษา พ่อผมชวนเดินไปดูที่ดินหลังบ้าน ที่ปู่ยกให้พ่อเป็นที่เรียบร้อยแล้ว พ่อถามว่าทำอะไรดี เป็นคำถามปลายเปิดที่คนเมืองอย่างผมก็ตอบลำบากครับ หรือผมคิดเยอะเกินไป ก็ไม่ทราบ ว่าจะต้องปลูกขาย ไม่ใช่ปลูกกิน

  2. เฮ้ย! ของผมก็ปลูกขาย ใช่ว่าจะปลูกกินอย่างเดียวเสียเมื่อไหร่ ตัวผมเองก็ยังไปรับจ้างทำนี่นั่นโน่นอยู่ออกบ่อย รูปแบบไม่สำคัญครับ เกษตรธรรมชาติสอนให้รู้จักคิด ให้ดำรงชีวิตได้ดีและมีประโยชน์

    จับจอบใส่หม้อห้อมทุกวันไม่ได้หรอก ยังมีอะไรอื่นให้ทำอีกตั้งเยอะ “do nothing” ของลุงฟู แกหมายให้ตัดงานที่ไม่จำเป็นไปบ้าง เพื่อที่จะใช้เวลาไปเพื่อการพัฒนาจิตใจให้มากขึ้น

    ถ้านึกอะไรไม่ออก ลองทำสวนป่าไปก่อนสิ ลงไม้ใช้สอยทิ้งไว้ ที่ไม่ต้องอาศัยการดูแลรักษามากนัก

    ลุงฟูบอกไว้อีกว่า “ปลูกอะไรไม่สำคัญไปกว่าสภาพจิตใจของคนปลูก”

    ผมว่าเอกน่าจะเห็นด้วยและเข้าใจในประโยคดังกล่าว อย่าคิดเยอะ ผมว่าดีเสียอีก อย่างน้อยที่ดินผืนนั้นก็เป็นที่ที่ครอบครัวจะมาใช้เวลาร่วมกันได้ เพราะบางครั้งผลตอบแทนก็ไม่มาในรูปตัวเงินเสมอไป🙂

    เดาเอาว่าชีวิตเอกคงจะไม่ขัดสนมากมายนัก น่าจะมีเวลาลองผิดลองถูกกับมันได้ ฉะนั้นอย่าไปซีเรียสเรื่องขาย ผลิตผลทางเกษตรทุกอย่างขายได้ทั้งนั้น ถ้าคิดดีคิดเป็น

    ขนาดขี้ยังขายได้เลย รึไม่จริง!😉

  3. เดือนที่แล้วไปเพชรบุรีค่อนข้างบ่อย เมื่อต้นอาทิตย์จนถึงเมื่อวานที่ผ่านมาได้ทักทายกับลุงฟูของคุณธี (เหมือนช่วยเติมความเข้มแข็งให้กับจิตใจ)ลุงฟูของคุณบอกว่า ทำการเกษตรด้วยวิธีเรียบง่ายที่สุดด้วยการร่วมมือกับสภาพแวดล้อมทางธรรมชาติ หรือเป็นส่วนหนึ่งของธรรมชาติ พี่เห็นสวนคุณธีตอนนี้แล้วนึกถึงที่ (ไม่ขอเรียกว่าสวนนะคะเพราะว่ายังไม่ค่อยมีอะไรนอกจากกล้วยกับสะตอและเหรียงนิดหน่อย)ของพี่ที่เพชรบุรี หญ้าขึ้นไม่น้อยหน้ากันเลยต้นไม้ต้นไหนแข็งแรงพอก็จะต่อสู้กับหญ้าพวกนั้นได้ ที่ของพี่ผิดต่างจากของคนในพื้นทีนั้น เพราะที่นั่นเขานิยมหญ้าเตียนด้วยการฉีดยาแล้วก็ตัดให้เรียบร้อย ขนาดที่ดินของเขามีกัน 15 ไร่เป็นอย่างต่ำ พอไปทีก็จะมีคนถามว่าทำไมไม่ฉีดยา ทำไมไม่ตัดหญ้า (เพราะที่ของเราน้อยนิดทำไมไม่ทำ ตามความคิดของคนที่นั่น) เราได้แต่ยิ้มลูกเดียว เฮ้อ ขอถอนหายใจดัง ๆ หน่อย ไม่รู้ว่าปีหน้าไปอยู่ที่นั่นแล้วคนเขาจะเหม็นหน้าเรารึเปล่าที่ทำอะไรไม่สอดคล้องกับพวกเขา

  4. แม้จะไม่มีสวนสวยอย่างนี้ แต่ก็เห็นด้วยกับการย่ำเดินบนวิถีธรรมชาติ น่าเสียดายที่ใครบางคนและหลายคนแถวบ้านผมไม่คิดอย่างนี้

  5. @พี่อร
    ‘สวน’ ของผม คือ แผ่นดินที่เราปลูกความฝันและความหวังด้วยหยาดเหงื่อ แรงกาย และพลังใจ
    พี่อรก็คงคิดไม่ต่างกัน…
    ให้ต้นหญ้าแทน “ความไม่เข้าใจ” ที่ตัวเราต้องแข็งแรงพอที่จะสู้กับมันได้ แล้วอธิบายอย่างตั้งใจและอดทนด้วยความเชื่อ+การกระทำ … ได้แค่ไหนก็แค่นั้น

    ปล. หญ้าในสวนผมก็ตัดบ้าง ไม่ใช่ไม่ตัดเลย เรียกว่าตัดเป็นหย่อม ๆ ปุ๋ยพืชสดชั้นดีที่ไม่ต้องซื้อหาอย่างนี้ ไม่ตัดก็เสียดายเนอะ
    🙂

    .

    .

    @คนพอชอ
    ผมเคยเอาความคิด เอาบรรทัดฐานของตัวเองไปเที่ยวตัดสินคนอื่นว่า ทำไมไม่ทำอย่างนั้นอย่างนี้? ซึ่งมันไม่มีประโยชน์อะไรเลย…
    สันดานคนเมื่อไม่ได้ดั่งใจย่อมไม่พอใจ พาลคิดดูถูกสมน้ำหน้า “ดี! ดักดานกันเสียให้พอ” … ผมเคยรู้สึกอย่างนี้จริง ๆ
    สุดท้ายผมไม่ได้อะไรกลับมาเลย นอกจากความรู้สึกชิงชังเพื่อนมนุษย์ด้วยกัน พาลหงุดหงิดจนหัวหงอก … เป็นอย่างนั้นไปซะฉิบ!
    มาวันนี้รู้แล้วว่า เราไม่มีสิทธิไปคาดหวังอะไรจากใครเพียงเพราะเราคิดว่ามันดี วางอุเบกขาได้อย่างนี้ ผมมีความสุขขึ้นเยอะ🙂

    บางทีเรื่องอย่างนี้ ถึงมันจะเป็นประโยชน์ แต่การชี้นำจะทำให้เราไม่ได้อะไรกลับคืนมาเลย เป็นการลงทุนที่สูญเปล่า ผิดกับการแลกเปลี่ยนที่เกิดการให้และรับด้วยกันทั้งสองฝ่าย จะมากหรือน้อยเท่าไหร่นั้นไม่ใช่ประเด็น

  6. ผมชื่นชอบและเห็นด้วยกับความคิดนี้ของคุณวิศิษฐ์ วังวิญญู …

    “การสร้างพฤติกรรมใหม่ คิดใหม่ ทรานสฟอร์มตัวตนใหม่ มันยากที่สุด อนัตตามันยากตลอดเวลา แต่อัตตามันง่าย การยึดมั่นในตัวกูของกูมันง่าย ซึ่งกระบวนการเรียนรู้แบบนี้มันก็ยาก ถ้าคนไม่สมัครใจจริง ๆ อาจจะไม่เปลี่ยน ถ้าเขาไม่เห็นทุกข์จริง ๆ ความทุกข์บางทีอาจช่วยให้เขามา บางทีเขาทุกข์จริง ๆ แล้วตัน พอทุกข์จริง ๆ แล้วตัน เขาจะเปิดใจฟัง แต่ถ้าไม่ทุกข์ใจจริงก็อาจจะไม่เอา”

  7. สวัสดีครับ
    หายไปนานพอควร ด้วยภารกิจหลายอย่าง(ปลูกบ้านให้เสร็จ+ลงต้นไม้ให้ได้ตามที่ต้องการในที่แค่5ไร่+ทำรั้วรอบพื้นที่) เพิ่งตั้งตัวได้มาพักใหญ่เห็นธีพูดถึงผักหวานป่า ก็นึกถึงของตัวเองขึ้นมาซะงั้น ได้เม็ดมา150 เพาะไปเพาะมาสุดท้ายคงรอดจนเป็นต้นได้ซัก10+/- แต่ไม่เป็นไรมือใหม่หัดขับ ปีหน้าเจอกัน สวนผมตั้งใจจะตัดให้น้อยลงเพราะรู้สึกว่าตัดมากเปลืองมาก ทิ้งให้มันยาวๆมั้่งก็ดี ไว้ทำปุ๋ยหมัก นี่ก็จะเริ่มทำกองแรกวันพรุ่งนี้แล้วน่าจะดีอาศัยตัวช่วย(พ.ด.1หมดอายุ)
    ที่หมู่บ้านผมทำไมชีวิตเกษตรกรมันถึงต้องทำงานหนักนักก็ไม่รู้7วันไม่เคยหยุด งานบุญงานหมู่บ้านก็มาเท่าที่จะมาได้ ไม่จำเป็นก็ต้องตาลีตาเหลือกเข้าสวน ผมคิว่าหนักกว่าผมตอนอยู่กทม.ซะอีก ถามไปถามมาเพราะหนี้นั่นเองเป็นไฟรนก้นเหล่าเกษตรกรไทยทุกเมื่อเชื่อวัน วันๆคิดแต่จะปลูกอะไรที่ราคาดีๆ หนีไม่พ้น ยาง มะเขือม่วง+มะละกอฮอลแลนด์(contact farming) ข้าวโพดอย่างหลังนี่ปลูกกันจนเต็มหมู่บ้าน ริมทางริมที่ นี่ถ้าปลูกบนถนนได้คงปลูกกันไปแล้ว มีลุงอยู่คนทำเกษตรอินทรีย์ ได้ผลดีแต่ไม่มีคนเอาอย่างเพราะเห็นผลช้า ไม่มีเวลามาทำปุ๋ยน้ำหมัก ใช้เอง สู้ซื้อตรากระต่ายดีกว่าเห็นผลเร็วดี แมลงมีก็ฉีดยาเอา หญ้ารก ก็ไกลโฟเศด ขายได้ราคาดีก็คุยกัน 3 บ้าน 7 บ้าน แต่ไม่เคยคิดว่าราคาที่ขายได้นั้น at what cost

    สวัสดีเกษตรกรไทย
    House

  8. @House
    ผมว่าเราเหนื่อยกันก็เพราะ “ความอยาก”
    คุณ ผม หรืออีกหลายคนอยากให้พี่น้องเกษตรกรทำอย่างนั้นอย่างนี้ ในอีกด้าน, พี่ป้าน้าอาทั้งหลายก็อยากจะมีอยากจะได้นั่นนี่โน่น
    ปล่อยให้เป็นเรื่องเหนื่อยใครเหนื่อยมันจะดีกว่า 555

    ผมเชื่อเรื่องการคัดสรรของธรรมชาติ (Natural Selection)
    “กระบวนการที่ธรรมชาติจะตรวจสอบและตัดสินเลือกเฉพาะความแข็งแกร่งของแต่ละปัจเจกที่จะอยู่รอดและสืบพันธุ์ต่อไปได้ ฉะนั้น เพื่อที่จะอยู่ต่อไปได้ สิ่งมีชีวิตจึงต้องมีการการปรับตัวให้สามารถอยู่รอดได้จนถึงปัจจุบัน สิ่งมีชีวิตที่ไม่สามารถปรับตัวก็ไม่สามารถอยู่รอดได้และสูญพันธุ์ไปในที่สุด”
    (ที่มา: http://www.biotec.or.th)
    เป็นความจริงของธรรมชาติที่ไม่ว่าใครก็ขัดขืนฝืนฝ่าไม่ได้ ลุงคนที่คุณว่า (และอีกหลายลุงป้าบนแผ่นดินไทย) ท่านคงมองเห็นความจริงข้อนี้และกำลังปรับตัว

    เช่นกันกับเรา…

    ปล. “แต่ไม่เป็นไรมือใหม่หัดขับ ปีหน้าเจอกัน” ผมชอบว่ะ! ต้องรู้จัก ‘รอ’ ถึงจะรู้สึกได้อย่างนี้ เป็นคุณสมบัติสำคัญอีกข้อหนึ่งของคนสวน (กระแส)

  9. ถึงไม่ได้ทำสวน (กระแส) แต่ก็เข้ามาอ่าน และซาบซึ้งดีว่า คำว่า รอ มันต้องใช้ความอดทนแค่ไหน…….เรา เหนื่อย เพราะความอยาก ถูกต้องเป็นที่สุดค่ะ ถ้ารู้จักพอ ก็จะเหนื่อยน้อยลง ^__^

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s