เจ้าช่อลำไย

.

เช้าวันนี้อากาศดีมาก เดินทักทายต้นไม้ใบหญ้าได้เหนื่อยมาสามหอบ ก็มานั่งพักชมลำไยแข่งกันยืดช่อโชว์สายตาอย่างมีความสุข ปลายมกราคมที่ผ่านมา หลังกระทบอากาศหนาวจัดถูกใจ ลำไยก็ทยอยแทงช่อดอกอำลาฤดู บ้างก็ออกเต็มต้น ไม่น้อยที่ออกประปราย และก็มีที่ไม่ออกดอกเลย

‘ปีเว้นปี’ เป็นเศรษฐศาสตร์พื้นฐานที่ลำไยแอบสอนมนุษย์ไว้อย่างแยบยล โดยนิสัยแล้วลำไยเป็นไม้ผลที่ออกดอกไม่สม่ำเสมอ ปีนี้ดก ปีถัดไปก็จะติดดอกออกผลน้อยลง หรือไม่ติดเลย การควบคุมปริมาณผลผลิตโดยธรรมชาติเช่นนี้ ผมยกให้เป็นการแทรกแซงหรือการประกันราคาที่มีประสิทธิภาพและยั่งยืนที่สุด

หลาย ๆ คนคงจะทราบกันดีว่าลำไยนั้นนับพี่นับน้องกันกับลิ้นจี่ แต่น้อยคนจะรู้ว่าเงาะก็นับเป็นน้ำร่วมสายไม้ร่วมตระกูลกับลำไยเช่นเดียวกัน ผิดแต่ว่าเงาะดูจะผ่าเหล่าผ่ากอไปมากเสียจนจำแทบไม่ได้

.

.

ธรรมชาติได้จัดสรรพื้นที่ที่เหมาะสมกับการปลูกลำไยไว้ระหว่างเส้นรุ้งที่ ๑๕-๑๘ องศาเหนือ เชียงใหม่และลำพูนถูกเลือกให้อยู่ในนั้น คงจะจำกันได้เมื่อสามสิบปีก่อน ถ้าอยากกินลิ้นจี่หรือลำไยต้องขึ้นเหนือเท่านั้น เป็นการรังสรรค์ของธรรมชาติที่จัดหาพืชพรรณธัญญาหารที่เฉพาะเหมาะสมและเป็นคุณกับชีวิตในแต่ละถิ่น

ด้วยลำไยเป็นผลไม้ที่ให้พลังงานสูงและมีสรรพคุณเป็นยาบำรุง จึงสอดคล้องกับวิถีชีวิตของผู้คนถิ่นหนาวที่ต้องการทั้งพละกำลังและความอบอุ่น สำหรับคนต่างถิ่นนั้น สิ่งใดก็ตามที่ยากต่อการสัมผัสพบเจอหรือครอบครอง มักจะเร้าใจให้เสาะแสวงหาเสมอ

ลำไยจึง (เคย) เป็นเสน่ห์อันหอมหวานของล้านนา

จนเมื่อมีการคิดค้นเทคนิควิธีการควบคุมบังคับลำไยได้เป็นผลสำเร็จและมีการเผยแพร่ในวงกว้าง ทั้งการใช้สารเคมีและการใช้พันธุ์ทะวายในการควบคุมการเจริญเติบโตของลำไย เมื่อไม่ต้องหนาวก็ออกดอกได้ ลำไยจึงไปโผล่ในแทบทุกภูมิภาคบนแผ่นดินไทย ว่ากันว่าไปปัตตานีก็มีลำไย … เอากันขนาดนั้นเลย

แต่ระหว่างมนุษย์กับธรรมชาติ ความแตกต่างที่เห็นได้ชัดก็คือ ‘ความรอบคอบ’ การคิดค้นของมนุษย์มักจะละเลยการป้องกันผลกระทบรอบด้าน การใช้เทคโนโลยีโดยขาดการควบคุม ไม่เพียงทำลายธรรมชาติ แต่ยังเปลี่ยนแปลงวิถีชีวิตมนุษย์ไปโดยสิ้นเชิง

ที่ผ่านมาไอ้หนุ่มโพแตสเซี่ยมคลอเรตได้ชำเราแม่หญิงลำไยจนยับเยิน เสน่ห์เหือดหาย ร่างกายทรุดโทรม อะไรที่มีไปทั่วและมากเกินความต้องการ คุณค่าราคาย่อมตกต่ำตามวงจร เมื่อ (คิดเอาเองว่า) วิถีเกษตรยุคนี้ไม่สามารถเป็นที่พึ่งพาได้อีกต่อไป ลูกหลานลำไยก็แห่กันเข้าโรงงาน ยอมสู้ยอมเสี่ยงกับสายธารทุนนิยมอันเชี่ยวกราก ทิ้งเรือกสวนไร่นาไว้กับคนรุ่นพ่อรุ่นแม่ที่นับวันจะโรยแรง

ซึ่งเท่าที่ได้เห็นและได้ยิน มีน้อยคนนักที่สามารถแข็งขืนจนว่ายข้ามถึงอีกฝั่ง ในขณะที่ส่วนใหญ่มักจะถูกพัดพาให้ไหลหลงไปตามกระแสจนห่างฝั่งออกไปทุกที

.

.

เสียงเช้าจากวิทยุของกรมประชาสัมพันธ์ เจื้อยแจ้วมาบอกเล่าเรื่องราวจากปากของพ่อเมืองลำพูน เกี่ยวกับสถานการณ์เลิกจ้างของจังหวัด ฟังแล้วก็ให้หดหู่ เห็นตัวเลขแล้วก็อ่อนใจ แต่ก็พอจะมีความหวังในบางอย่าง
.

“…นายดิเรก ก้อนกลีบ ผู้ว่าราชการจังหวัดลำพูน สรุปสถานการณ์เลิกจ้าง พบว่า นิคมอุตสาหกรรมลำพูนที่มีสถานประกอบการ ๑,๘๒๙ แห่ง มีลูกจ้างทั้งหมด ๘๓,๔๐๐ คน มีสถานประกอบการปิดกิจการไปแล้วกว่า ๑๕ แห่ง ลูกจ้างถูกเลิกจ้างแล้วกว่า ๒,๑๖๔ คน และตั้งแต่วันที่ ๑-๑๔ ม.ค. ๒๕๕๒ มีลูกจ้างถูกเลิกจ้างแล้วจำนวน ๑,๙๕๘ คน และมีแนวโน้มจะมีการเลิกจ้างช่วงเดือน ม.ค.- มิ.ย. ๒๕๕๒ จำนวนกว่า ๒๐,๐๐๐ คน…”

.
ผมนึกไปถึงแรงงานที่ถูกเลิกจ้างจากนิคมอุตสาหกรรมลำพูนจำนวนนั้น มีไม่น้อยที่เป็นลูกหลานชาวสวนลำไย ถ้ายังไม่ขายสวนขายไร่ ก็นับได้ว่าโชคดีกว่าคนอื่น ๆ ที่อย่างน้อยในยามนี้ยังมีพนักเอาไว้อิงพิงหลัง

ขอเพียงเราคิดบวก รู้จักพอ และเชื่อมั่นในความสามารถของตัวเอง

ความสดใหม่และแข็งแรงของวัยหนุ่มสาว บวกกับประสบการณ์ทั้งร้ายและดีที่ได้รับจากระบบทุนนิยม ผมเชื่อว่าองค์ประกอบเหล่านี้จะช่วยปรับทัศนคติของคนรุ่นพ่อรุ่นแม่ให้กลับมาใช้ความรู้ให้มากกว่าความเชื่อในการทำการเกษตร

ที่พูดกันนักว่าในวิกฤตมีโอกาสเสมอนั้น ผมเห็นว่านี่ละคือโอกาสของพี่น้องผู้ใช้แรงงานบางส่วน จะได้กลับไปพลิกฟื้นสวนร้างให้กลับมาเป็นสวนรักดังแต่ก่อน

ย้อนกลับไปในวันที่เรายังใส่ขาสั้นพันคอซอง วันที่เนื้อตัวมอมแมมระคายคันจากการช่วยพ่อแม่ลุงป้าเก็บลำไย หลังขดหลังแข็งคัดลูกเล็กแยกลูกใหญ่ตามไซส์ตามขนาด นึกถึงวันที่นั่งง่วงเหงาหาวนอนข้างเตาเป็นเพื่อนพ่ออบลำไยให้เสร็จทันก่อนเช้าวันพรุ่ง นึกไปถึงมอเตอร์ไซต์คันโก้หรือจะมือถืออินเทรนด์ในวัยละอ่อน ที่ต้องแลกมาด้วยหยาดเหงื่อแรงกายของครอบครัว

ไม่ใช่เพราะลำไยหรอกหรือที่เลี้ยงตัวจนเป็นตน เติบโตมาเป็นเราได้ในทุกวันนี้

กลับมาฟื้นความสุขในครอบครัว พลิกผืนดินรกร้างให้กลับมามีชีวิตชีวา ผลิชีวิตใหม่อีกครั้ง ให้เหมือนกับลำไยที่กำลังแทงช่อชูสู้ท้องฟ้า รอเวลาบานเป็นดอกออกเป็นผลต่อไปในวันข้างหน้า

ใต้ฟ้าเมืองไทยไม่มีอะไรที่จะหนักแน่นและแน่นอนไปกว่าผืนแผ่นดินอีกแล้วครับ …

.

………………

.

ของฝากจากบ้านสวน

เป็นข้อมูลจากสำนักงานเศรษฐกิจการเกษตร กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ที่สรุปภาพรวมของปี ๕๑ และคาดการณ์แนวโน้มในปี ๕๒ ของลำไยไว้ว่า

แนวโน้มในปี ๒๕๕๒ ในส่วนการผลิต คาดว่าพื้นที่ให้ผลจะเพิ่มขึ้นจาก ๙๖๖,๘๓๑ ไร่ ในปี ๒๕๕๑ เป็น ๙๘๗,๓๘๘ ไร่ (เพิ่มขึ้นร้อยละ ๒.๑๓) ส่วนผลผลิตจะเพิ่มขึ้นจาก ๔๗๖,๙๘๘ ตัน ในปี ๒๕๕๑ เป็น ๕๑๔,๒๓๑ ตัน ในปี ๒๕๕๒ (เพิ่มขึ้นร้อยละ ๗.๘๒)

ในส่วนของราคา คาดว่าราคามีแนวโน้มลดลงจากปีก่อนทั้งลำไยสดและลำไยอบแห้ง เนื่องจากผลผลิตที่ออกสู่ตลาดจะมีมากกว่าปีก่อน สำหรับรายละเอียดทั้งหมดเข้าไปอ่านได้ที่ https://baansuan.files.wordpress.com/2009/01/longan.pdf

.

.

หมายเหตุ: ขอเปลี่ยนชื่อเรื่องจาก ‘แม่ดอกลำไย’ เป็น ‘เจ้าช่อลำไย’ ดูจะเข้าเรื่องกว่า

.

.

3 thoughts on “เจ้าช่อลำไย

  1. เข้ามาขอบคุณครับ

    เรื่อง มดแดง … ผมแก้ไขโดยทำให้มันชื้นๆ เปียกๆ ล้างน้ำทำความสะอาดปามปกตินี่ล่ะครับ ได้ผลดี ตอนนี้ น้องมดหายตัวไปหลายวันแล้ว อาจซุ่มอยู่ก็เป็นได้ เอาไว้ปรึกษาอีกทีเมื่อมีมด!

    ขอให้สุขภาพดี

    : )

  2. อ่านโพสต์นี้แล้ว คิดถึงสำนวนฝรั่งที่เขาว่า

    … I couldn’t agree more
    … ไม่สามารถเห็นด้วยไปได้มากกว่านี้

    อีกอย่าง

    ขอบคุณมากสำหรับความรู้ที่ให้แก่ชาวเมืองอย่างผมว่า ตาม “ธรรมชาติ” แล้ว ลำไย ให้ผลผลิตปีเว้นปี

    เป็นเรื่องที่น่าคิดต่อจริงๆด้วยครับ
    🙂

  3. มาบ่นต่อ..

    ปุ๋ย ยา สารเคมี และโนว์ฮาวต่าง ๆ นั้น จำเป็นสำหรับพื้นที่ที่ขาดแคลน อาทิ ประเทศเขตหนาว หิมะปกคลุมผิวดินเกือบทั้งปี ดินมีความอุดมสมบูรณ์ต่ำ มีสภาพเป็นหินเสียส่วนใหญ่ หรือประเทศในแถบทะเลทรายแห้งแล้งที่ขาดแคลนทั้งหน้าดินและแหล่งน้ำ

    นวัตกรรม การคิดค้น การสังเคราะห์อื่นใดที่ผิดแผกไปจากธรรมชาติ เพื่อดำรงไว้ซึ่งชีวิตในถิ่นนั้น ๆ จึงเป็นสิ่งจำเป็น

    แต่ไม่ใช่ที่นี่…

    บ้านเรามีทรัพยากรที่มากมายหลากหลายทั้ง ดิน น้ำ ลม ไฟ มีองค์ประกอบของการสร้างชีวิตที่ถึงพร้อม และเพียงพอเผื่อแผ่ให้โลกได้ด้วย (บนฐานความต้องการที่แท้จริงและความเสมอภาคนะ)

    ที่ยกย่องกันว่าเป็น “การปฏิวัติเขียว” แต่กับผมแล้ว มันก็เหมือนม้าไม้เมืองทรอยที่แปลกปลอมเข้ามาทำลายมหานครอันยิ่งใหญ่ให้ย่อยยับโดยไม่ทันตั้งตัว

    แค่อยากขายของเหลือ-ของเสียเท่านั้น ปฏิว้งปฏิวัติอะไรกัน

    เมืองไทยคงไม่อยากเป็นอย่างเมืองทรอยกระมัง?

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s