เม็ดมะค่ากับการพึ่งพาตนเอง

.

นั่งดูสารคดีชีวิตของมะค่าเม็ดน้อยมาแรมเดือน นับแต่วันที่ต้นแม่สลัดฝักร่วง ลูกมะค่ากระเด็นกระดอนออกจากฝักที่ปริอ้ายามกระทบพื้น ซบอุ่นไอดิน นึกสนุกเลยโยนเม็ดเงาะลงเคียง ไม่ใกล้ไม่ไกลกัน ให้แข่งกันโต

เวลาผ่าน … พบเพียงมะค่าที่ตั้งลำอวดใบงาม

เงาะลูกใหญ่ หวานกรอบ เนื้อหนา เม็ดเล็ก เป็นเงาะที่ผ่านการพัฒนาพันธุ์มาแล้ว จนอาจหลงลืมเหง้าเดิม และเพราะโตมากับปุ๋ยกับยา การขยายพันธุ์จึงซับซ้อนขึ้นและจำเป็นต้องมีสภาวะที่เหมาะสมถึงจะงอกงาม ผิดกับเม็ดมะค่าที่ไม่จำเป็นต้องอาศัยปัจจัยดังกล่าว เม็ดไม้ป่าที่สืบพงขยายพันธุ์โดยธรรมชาติ เพียงวางตัวให้สอดคล้อง ไม่ผิดแผกไปจากสภาพแวดล้อมรอบๆ ตัว อาศัยดินหยั่งราก แดด-น้ำช่วยกระเทาะเปลือกแข็งให้พอมีรอย เพื่อที่ใบเลี้ยงจะดันเปลือกหุ้มให้แตกร่อนได้ง่ายขึ้น ในระหว่างที่รอใบใหม่ผลิ มะค่าก็อาศัยอาหารที่สะสมในใบเลี้ยงพอประทังให้ชีวิตดำรงอยู่ได้ จนใบแท้ผลิแผ่รับแสงแดดมาปรุงอาหารไปหล่อเลี้ยงลำต้น เพื่อที่จะเติบใหญ่เป็นไม้งามต่อไป

ดูแล้วแม้เม็ดมะค่าจะมีความพร้อมในการเอาตัวรอดกว่า แต่ก็ยังต้องอาศัยปัจจัยแวดล้อมอื่นๆ รอบตัวคอยเกื้อหนุนบ้าง บนพื้นฐานของความพอเหมาะพอดี ไม่เบียดบังกันจนเกินไป

การพึ่งพาตนเองก็เช่นกัน น่าจะหมายถึงความพร้อมที่จะยืนหยัดต่อสู้แก้ไขปัญหา มากกว่าการมุ่งทำทุกสิ่งทุกอย่างด้วยตัวเองโดยไม่พึ่งพาอาศัยใคร ทำเอง กินเอง ไม่ซื้อ ไม่ขาย ซึ่งมันเป็นไปไม่ได้

ผมทำสวน แต่ใช่ว่าผมจะต้องทำนาด้วยเพื่อให้มีข้าวกิน ในปีๆ นึง ผมกินข้าวกี่ถังกันเชียว คำนวนดูแล้วผมซื้อข้าวมาหุงกินดีกว่า เอาเวลาที่ต้องเสียไปกับการทำนา ไปใช้สำหรับเตรียมความพร้อมในการสร้างความเป็นปึกแผ่นมั่นคงด้านอื่นๆ ให้กับชีวิต ด้วยตัวผมเองไม่ใช่นักคิด ดังนั้นการนิยามแนวคิดทฤษฎีต่างๆ จะต้องสอดคล้องสนองเงื่อนไขชีวิตตัวเป็นสำคัญ

‘พร้อม’ และ ‘พอ’ น่าจะอธิบายความหมายของการพึ่งพาตนเองได้ดีที่สุด

.

สัญชาตญาณของการมีชีวิตรอด แม้เปลือกหุ้มที่ว่าแข็ง ยังแตกร้าว … สู้ชะมัด

.

กินใช้เท่ามีเท่าที่หาได้ จนกว่าต้นจะตั้งลำตรง

.

เมื่อใบเลี้ยงแห้งฝ่อ ก็พอดีเวลาที่รากหยั่งลึก พร้อมที่จะเสาะหาอาหารส่งให้ใบปรุงรสเลี้ยงลำต้น
.

.

………………

.

.

ปล. เพื่อเป็นประโยชน์กับผู้ที่สนใจ ผมขออนุญาตยกบางตอนจากงานเขียนของ ดร.สุเมธ ตันติเวชกุล เรื่อง “เศรษฐกิจพอเพียงตามแนวพระราชดำริ” จากหนังสือ “ใต้เบื้องพระยุคลบาท” พิมพ์ครั้งแรก ปี ๒๕๔๓ โดยสำนักพิมพ์มติชน มาอ้างอิง ซึ่งได้กล่าวถึง หลักการพึ่งตนเองไว้ ๕ ประการ ดังนี้

๑. พึ่งตนเองทางจิตใจ คนที่สมบูรณ์พร้อมต้องมีจิตใจที่เข้มแข็ง มีจิตสำนึกว่าตนนั้นสามารถพึ่งตนเองได้ ดังนั้นจึงควรที่จะสร้างพลังผลักดันให้มีภาวะจิตใจฮึกเหิมต่อสู้ชีวิตด้วยความสุจริต แม้อาจจะไม่ประสบผลสำเร็จบ้างก็ตาม มิพึงควรท้อแท้ ให้พยายามต่อไป พึงยึดพระราชดำรัส “การพัฒนาคน” ของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว

“… บุคคลต้องมีรากฐานทางจิตใจที่ดี คือความหนักแน่นมั่นคงในสุจริตธรรม และความมุ่งมั่นที่จะปฏิบัติหน้าที่ให้จนสำเร็จ ทั้งต้องมีกุศโลบายหรือวิธีการอันแยบยลในการปฏิบัติงานประกอบพร้อมกันด้วยจึงจะสัมฤทธิผลที่แน่นอน และบังเกิดประโยชน์อันยั่งยืนแก่ตนเองและแผ่นดิน …”

๒. พึ่งตนเองทางสังคม ควรเสริมสร้างให้แต่ละชุมชนในท้องถิ่นได้ร่วมมือช่วยเหลือเกื้อกูลกัน นำความรู้ที่ได้รับมาถ่ายทอดและเผยแพร่ให้ได้รับประโยชน์ซึ่งกันและกัน ดังพระบรมราโชวาทที่ว่า

“… เพื่อให้งานรุดหน้าไปพร้อมเพรียงกันไม่ลดหลั่น จึงขอให้ทุกคนพยายามที่จะทำงานในหน้าที่อย่างเต็มที่ และให้มีการประชาสัมพันธ์กันให้ดี เพื่อให้งานทั้งหมดเป็นงานที่เกื้อหนุนสนับสนุนกัน …”

๓. พึ่งตนเองได้ทางทรัพยากรธรรมชาติ คือการส่งเสริมเอาศักยภาพของผู้คนในท้องถิ่นสามารถเสาะแสวงหาทรัพยากรธรรมชาติหรือวัสดุในท้องถิ่นที่มีอยู่ให้เกิดประโยชน์สูงสุด ซึ่งส่งผลให้เกิดการพัฒนาประเทศได้อย่างดียิ่ง สิ่งดีก็คือการประยุกต์ใช้ภูมิปัญญาท้องถิ่น (Local Wisdom) ซึ่งมีมากมายในประเทศ

๔. พึ่งตนเองได้ทางเทคโนโลยี ควรส่งเสริมให้มีการศึกษา ทดลอง ทดสอบเพื่อให้ได้มาซึ่งเทคโนโลยีใหม่ๆ ที่สอดคล้องกับสภาพภูมิประเทศและสังคมไทย และสิ่งสำคัญสามารถนำไปใช้ปฏิบัติได้อย่างเหมาะสม ซึ่งสอดคล้องกับพระราชดำรัสที่ว่า

“… จุดประสงค์ของศูนย์ศึกษาฯ คือ เป็นสถานที่สำหรับค้นคว้าวิจัยในท้องที่ เพราะว่าแต่ละท้องที่ สภาพฝนฟ้าอากาศ และประชาชนในท้องที่ต่างๆ กันก็มีลักษณะแตกต่างกันมากเหมือนกัน …”

๕. พึ่งตนเองได้ในทางเศรษฐกิจ หมายถึงสามารถอยู่ได้ด้วยตนเองในระดับเบื้องต้น กล่าวคือ แม้ไม่มีเงินก็ยังมีข้าว ปลา ผัก ผลไม้ ในท้องถิ่นของตนเองเพื่อการยังชีพ และสามารถนำไปสู่การพัฒนาเศรษฐกิจของประเทศในระดับมหภาคต่อไปได้ด้วย
.
.

………………

.

.

.

5 thoughts on “เม็ดมะค่ากับการพึ่งพาตนเอง

  1. เห็นเม็ดมะค่าโตตอนช่วงแรกๆ อดไม่ได้ที่จะนึกถึงตอนปลูกถั่วงอกสมัยประถม

  2. ช่วงนี้อัพบ่อยนะครับ มะค่าผมไม่เคยปลูกมาก่อน เคยเจอแต่ในป่า ตอนไปทัศนศึกษา
    ที่เพชรบูรณ์ คนแถวนั้นเขาเอามะค่ามาผสมในสมุนไพร แพ็คขายด้วยครับ แต่ผมไม่ได้ซื้อมา
    เข้าไปชิมยาที่เขาต้ม น้ำแดงๆ หวานดี เขาบอกให้เอาไปชิม ผมชิมไปหลายแก้ว แต่สูตรนี้
    ไม่มีมะค่าครับ กินแล้วคึกคัก สงสัยเพราะมีโด่ไม่รู้ล้มมาประกอบ…………

  3. อัพบ่อย?
    ก็พอดีมีแผ่นดินไหวเล็กน้อยในบล็อก เลยมี after shock ตามมาประปราย … แหะ แหะ
    หมดนี่ก็หมดมุขแล้ว
    ดูแล้วก็ถี่จริงๆ แฮะ เอียนตัวเองเหมือนกัน
    ขอลาไปขุดหน่อก่อนนะครับพี่น้อง เดี๋ยวไม่ทันคนอื่นเค้า
    แล้วจะกินเผื่อนะ…

  4. ขออนุญาตอ้างถึง

    “ผมทำสวน แต่ใช่ว่าผมจะต้องทำนาด้วยเพื่อให้มีข้าวกิน ในปีๆ นึง ผมกินข้าวกี่ถังกันเชียว คำนวนดูแล้วผมซื้อข้าวมาหุงกินดีกว่า เอาเวลาที่ต้องเสียไปกับการทำนา ไปเตรียมความพร้อม สร้างความเป็นปึกแผ่นมั่นคงในด้านอื่นๆ ให้กับชีวิตดีกว่า ตัวผมเองไม่ใช่นักคิด ดังนั้นการนิยามแนวคิดทฤษฎีต่างๆ จะต้องสอดคล้องสนองเงื่อนไขชีวิตตัวเป็นสำคัญ

    ‘พร้อม’ และ ’พอ’ น่าจะอธิบายความหมายของการพึ่งพาตนเองได้ดีที่สุด”

    ผมกินข้าวปีนึง ปีนึง…ไม่กี่ถังเหมือนกันครับ ผมเสียเวลาไปกับการเตรียมความพร้อมในการทำนาเยอะเหมือนกันครับ เพียงแต่ผมไม่รู้สึกว่าเสียเปล่า

    ผมเองก็ไม่ใช่นักคิดเหมือนกันครับ

    แต่ผมสนาน(ท่ามกลางความทุกข์บ้างในบางสภาวะ)ในการเรียนรู้วิถีแบบนี้ อีกอย่าง…ข้าวที่ผมปลูกกินอร่อย รู้สึกปลอดภัยอย่างไม่เคยรู้สึกมาก่อน – จริงๆ เจียวนา

    ปล. บางอย่างอันสืบเนื่องมาจากกิเลส ผมรู้สึกตัวเอง ไม่พร้อม และ ไม่พอ สงสัยจะโลภ

    (ฮิ้วววววววว)

    บก.ทวงเรื่องยัง หืมม์?

  5. ผมก็ไม่พร้อมนัก แต่รู้สึกพอแล้วกับชีวิตในวันนี้ อาจเป็นเพราะไม่มีห่วงมาหน่วงมาเหนี่ยวไว้กระมัง คนรู้จัก คนที่รัก คนที่ห่วงใย ก็ดูแลตัวเองกันได้ทุกคน

    กิ้ว กิ้ว … (เอ่อ พอดี ฮิ้วววว ของผมหมดแล้วอ่ะ ใช้ไปคราวก่อนซะเยอะเลย)

    .

    .

    ยังครับ

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s