เก็บผักหวานป่ากัน

.

.
ระหว่างเดือนกุมภาพันธ์ถึงมีนาคม พร้อมๆ กับที่ลำไยกำลังทิ้งดอกติดลูกเท่าหัวไม้ขีดไฟ ผักหวานป่าก็แทงยอดอ่อนอวบเขียวขึ้นมารับลมร้อน หลังการหลับไหลอันยาวนานผ่านฝนจนถึงหนาว แตกใบเติบโตเต็มที่ใต้แดดแรงของฤดูร้อน ขณะที่พรรณไม้ทั่วไปรักที่จะเจริญเติบโตแผ่กิ่งก้านใบในความฉ่ำเย็นของฤดูฝนมากกว่า ด้วยสันดานที่ผิดแผกพวกพ้องเช่นนี้เอง ผักหวานป่าจึงสูงทั้ง ‘คุณค่า’ และ ‘ราคา’

ผมชวนผักหวานป่ามาอยู่ด้วยกันในสวนเมื่อสามปีก่อน ทยอยปลูกแซมในสวนลำไยไปเรื่อยๆ โตบ้าง ตายบ้าง สูงต่ำจึงไม่เท่า คละเคล้ากันไปในสวน ความที่เป็นไม้ในป่า เมื่อจะเอามาอยู่กับคน จึงต้องให้อยู่ในสภาพแวดล้อมที่คล้ายคลึงถิ่นที่อยู่เดิมให้มากที่สุด ผักหวานป่าไม่ชอบแดด ไม่ชอบลม ชอบอยู่ตามเงาต้นไม้ ตามแดดรำไร แต่ร่มจัดไปก็ไม่ดี ไม่ออกยอด ยิ่งที่รกเรื้อนี่ละชอบนัก การปลูกผักหวานป่าใต้ร่มไม้ใหญ่หรือมีไม้พี่เลี้ยงคอยกรองแรงแดด จึงเป็นวิธีที่ได้ผลและเป็นที่นิยม

สำหรับผมแล้วการปลูกผักหวานนั้นไม่หวานเหมือนชื่อเอาเสียเลย กล้าผักหวานป่าจะมีระบบรากที่อ่อนแอมาก หากได้รับการกระทบกระเทือนหรือฉีกขาด ก็จะชะงักการเจริญเติบโต ถึงโตแต่ก็ช้า หรือนั่งหลุมตายให้เห็นคาตามาก็เยอะ ที่แสบที่สุด บางต้นกว่าจะตายก็ยืนนิ่งไม่หิวไม่เหี่ยวอยู่อย่างนั้นมาเป็นปีถึงตาย

แรกปลูก, ผักหวานป่าจะเจริญเติบโตทางรากก่อน และเมื่อหยั่งจนมั่นแล้ว ต้นจึงเริ่มเติบโตให้ตาเห็น ยอดอ่อนที่มีคุณค่าและราคา คงเกิดจากรากที่หยั่งลึกและกว้างไกลกว่าพืชอื่นที่พ้องพันธุ์กัน

ต้นไม้น้อยใหญ่ในสวนล้วนให้บทเรียนแตกต่างกันไป ผักหวานสอนให้รู้จักรอ สามปีที่ผ่าน มีครบทั้งความหวัง ความผิดหวัง และบ่อยครั้งกับการหักห้ามใจ กว่าจะอยู่ตัวได้อย่างทุกวันนี้ ชีวิตอย่างผักหวานไม่มีทางด่วนหรือทางลัด แต่เติบโตตามธรรมชาติ ค่อยเป็นค่อยไป ไม่ปรุงแต่ง ไม่เร่งรัด ชีวิตคนก็น่าจะเหมือนกัน การหยั่งรากนั้นแน่นอนว่าต้องเจ็บปวดเมื่อกระทบชั้นหินแข็ง แต่ยิ่งหยั่งลึก ยิ่งแผ่กว้าง ลำต้นจะยิ่งมั่นคง แตกหน่อต่อยอดได้อย่างยั่งยืน

วันนี้เลยจะมาชวนไปเก็บผักหวานป่ามาแกงกินกัน ตื่นก่อนตะวันมาโขลกพริกแกงรอไว้ เริ่มด้วยตำพริกแห้งกับเกลือให้พอแหลก ตามด้วยหอมแดง กระเทียม ตำให้เข้ากัน สุดท้ายใส่กะปิและปลาร้า(ถ้าชอบ) ลงตำให้ละเอียด อย่าลืมแช่วุ้นเส้นให้นุ่มเตรียมไว้ด้วย เสร็จสรรพก็ออกไปเก็บผักหวานในสวน อย่าลืมแหงนมองตามกิ่งมะม่วงกิ่งลำไยด้วย เผื่อโชคดีมีรังมดแดงจะได้ไข่มดผิวนวลเต่งมาแกงกับผักหวานเป็นบุญปาก

เก็บได้พอแกงแล้ว ก็กลับเข้าครัว ตั้งน้ำให้เดือด ใส่ปลาย่างลงต้มให้นุ่ม หอมนวล แล้วจึงใส่พริกแกง คนให้ทั่วจนเดือด ใส่ผักหวานแล้วคนพอสลด ตามด้วยวุ้นเส้น ไข่มด ปรุงรสด้วยน้ำปลาตามชอบใจ คนให้เข้ากันจนวุ้นเส้นสุก ยกลง ตักใส่ชาม ซดกับข้าวสวยร้อนร้อน, รับอรุณ
.

.

………………

.
.
ข้อมูลจำเพาะ

ผักหวานป่า มีชื่อทางวิทยาศาสตร์ว่า Melientha suavis Pierre. อยู่ในวงศ์ Opiliaceae. เป็นไม้ยืนต้นขนาดกลาง สูงประมาณ ๕-๑๖ เมตร ใบเป็นใบเดี่ยวสีเขียวเข้มหนา รูปร่างใบเป็นรูปไข่หรือรูปรี ขอบใบเรียบ ปลายใบป้านกลมหรือมน มีรอยเว้า แหลมตื้นๆ หรือมีลักษณะเป็นติ่งเล็กๆ ยื่นออกไป ฐานใบเป็นรูปลิ่ม ใบยาว ๖-๑๒ ซม. กว้าง ๒.๕-๕ ซม. ก้านใบยาว ๑-๓ มม. ดอกเป็นกลุ่มสีเขียวออกตรงซอกใบ กิ่งที่ลำต้นมีใบประดับขนาดเล็ก ผลออกเป็นพวงรูปรี สีเหลืองอมน้ำตาล ยาว ๒.๓-๓ ซม. กว้าง ๑.๕-๑.๗ ซม.

สำหรับคุณค่าทางโภชนาการ ในผักหวาน ๑๐๐ กรัม จะประกอบด้วย โปรตีน ๘.๒ กรัม คาร์โบไฮเดรต ๑๐ กรัม ไขมัน ๐.๖ กรัม แคลเซี่ยม ๒.๔ มิลลิกรัม ฟอสฟอรัส ๖๘ มิลลิกรัม วิตามินเอ ๘๕๐๐ หน่วยสากล วิตามินบีหนึ่ง ๐.๑๒ มิลลิกรัม วิตามินบีสอง ๑.๖๕ มิลลิกรัม วิตามินซี ๑๑๕ มิลลิกรัม ไนอาซีน ๓.๖ มิลลิกรัม ใยอาหาร ๒.๑ กรัม น้ำ ๗๖.๖ กรัม และเบต้าแคโรทีน ๕๑๖.๓๓ ไมโครกรัม (.๖ มิลลิกรัม) ให้พลังงานทั้งสิ้น ๓๐๐ กิโลจูล

สรรพคุณทางยาพบว่า รากผักหวานป่า มีรสเย็น ช่วยถอนพิษ ระงับพิษ แก้พิษร้อน กระสับกระส่าย แก้น้ำดีพิการ แก้ร้อนในกระหายน้ำ

.

?!? เป็นความน่าพิศวงของธรรมชาติว่า ทำไมจึงมีผักหวานให้กินเฉพาะหน้าร้อนเท่านั้น – – ผมเอง
ผักหวานป่ามีระยะทำเงินอยู่ระหว่างเดือน ม.ค. – พ.ค. ด้วยค่าตัว ๑๐๐-๒๐๐ บาทต่อกิโลกรัม (บวกลบ ๒๐) เย้ายวนใจไม่ใช่น้อยเลยว่ามั้ย? – – ผมเอง

.

อ้างอิง:
๑. หนังสือ “ผักหวานบ้าน – ผักหวานป่า” เรียบเรียง โดย พงษ์ พฤกษา
๒. กองโภชนาการ กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข

.

………………

.

ได้ยินได้อ่านมานานกับคำสอนที่ว่า “อย่าเพิ่งเชื่อในสิ่งที่ตาเห็น” ตัวผมต้องใช้เวลาเป็นปี กว่าที่ตอเล็กๆ ตอนี้ จะพิสูจน์ให้ผมเข้าใจความหมายของคำข้างต้น เป็นเล่ห์เหลี่ยมเล็กๆ ของธรรมชาติ ที่ใช้ล่อหลอกมนุษย์ผู้ (คิดว่าตัวเอง) ปราดเปรื่อง?

(หมายเหตุ: ต้นนี้ปลูกได้สักพักก็ทิ้งใบ คิดว่าตายครับ ยืนตอแห้งข้ามปี ไปแหวกหลุมดูกะจะปลูกซ่อม พวกเล่นแตกใบโชว์ซะงั้น)
.
.

………………

.

ที่เคยเขียน – ที่เกี่ยวข้อง

.

.

16 thoughts on “เก็บผักหวานป่ากัน

  1. ข้าเจ้ามีผัดหวานบ้านร้อยกว่าต้นได้
    ช่วงฝนที่ผ่านมาข้าเจ้าเก็บยอดได้ทุกวัน
    หากช่วงนี้สักอาทิตย์ละครั้ง พร้อมกับต้องรดน้ำให้ชุ่มฉ่ำวันเว้นวัน

    ส่วนผักหวานป่ายี่สิบสี่ต้นที่พามาปลูกพร้อมกันนั้น
    จนบัดนี้มีเสียชีวิตไปแล้วนับศพได้สิบหกซาก
    ส่วนผู้รอดชีวิตทั้งแปดก็ยังคงความแคระแกรนไม่เติบโตสักที
    หรือนี่ธรรมชาติของผักหวานกำลังสอนมนุษย์ผู้หลงทะนงในตนให้รู้จัก…ร อ ค อ ย…

    ขอบคุณความรู้เรื่องผักหวานค่ะ

    ขอบคุณที่ทำให้ข้าเจ้าหวนพึงระลึกได้ว่า…รสชาติแห่งการรอคอยนั้น หอมหวานและทรงคุณค่ายิ่งนัก

    ข้าเจ้ายังทำแกงผักหวานไม่เป็น
    หากเมื่อเช้าตอนไปรดน้ำนั้นเล็งๆ ไว้แล้วว่าเย็นนี้จะเก็บยอดมาทำแกงเลียงให้แม่ชิมเสียหน่อย

  2. ผักหวานบ้านดูจะเชื่องกว่าผักหวานป่ามาก ขึ้นแปลงปลูกกลางแจ้งเหมือนผักทั่วๆ ไปได้ ดูแลดีดี เก็บกินได้ทั้งปี เล็งไว้เหมือนกัน ว่าจะเปิดร้านก๋วยเตี๋ยวผักหวาน

    กับแปดชีวิตที่เหลือนั้น นอกจากเจ้าของบ้านแล้ว ผมว่ายังมีเหลือพอให้เผื่อแผ่เพื่อนบ้านได้ด้วย อย่าลืมแวะไปคุยกับเค้าบ่อยๆ ให้อยู่ด้วยกันนานๆ โตวันโตคืน นะครับ

    ส่วนอีกสิบหกศพ อย่าชะล่าใจว่าตายจริง ไม้นี้เจ้าเล่ห์นัก เจอมากับตา ยืนตอแห้ง (คิดว่า) ตายเมื่อปีก่อน ร้อนนี้พวกเล่นแทงยอดขึ้นมาเฉยเลย – – ผมแปะรูปไว้ให้ดูในโพสต์ข้างบน

    ว่างๆ ลองไปแหวกหลุมดูสิครับ ว่าคืนชีพขึ้นมากี่ต้น

    ยินดีครับ

  3. อา……เป็น entry ชวนหิวอีก 1 entry ของวันครับ

    ที่บ้านปู่ไม่มีใครปลูกผักหวานเลยครับ ย่ายังนิยมปลูกมะเขือไว้จิ้มน้ำพริกอยู่เช่นเดิม
    และที่ผมรออยู่ตอนนี้ก็คือมะม่วงนี่แหละครับ

  4. งั้นคุณหลานก็ต้องหามาปลูกให้คุณปู่ ไว้ให้คุณย่าลวกจิ้มน้ำพริกซะแล้ว

    เนาะ .. คุณเอก

  5. เคยได้ยินแต่ชื่อ แต่ยังไม่เคยลิ้มรสเลว่ามันเป็นยังไง แต่อ่านที่เล่าแล้วน้ำยายไหย……

  6. เห็นคุณมายืนเมียงมองอยู่ที่หน้าบ้านข้าเจ้า

    ทักทายได้นะคะ…เฮือนข้าเจ้ามีแต่แมว น้องหมาทั้งหลายให้อยู่ข้างล่างกันหมด

    คำว่าผักหวานบ้านมันเชื่องกว่าผักหวานป่า ของคุณนี่
    มันเป็นสัจธรรมชาติเลยนะ
    เหมือนหมาบ้านก็เชื่องกว่าหมาป่าที่เอามาฝึกเป็นหมา(อยู่)บ้านเป็นไหนๆ

  7. ข้าวกล้องน่าทานมากค่ะ (ในภาพแกงผักหวาน)
    อันนี้ปลูกเองด้วยหรือเปล่าคะ
    (ใช่ข้าวหอมมันปูหรือเปล่า..ชอบทานข้าวกล้องค่ะ)
    แต่ซื้อที่ตลาดมาทาน

  8. thungtreerat:
    ใกล้กรุงเทพฯ ที่สุด ขอแนะนำ อ.บ้านหมอ จ.สระบุรี ครับ มีโอกาสลองไปชิมดู

    เพลงเอย:
    แพ้แมว ขอเล่นกับหมาข้างล่างดีกว่านะ

    siriluck:
    ครับ ข้าวแดงมันปู ซื้อทานเหมือนกัน ปลูกไม่เป็นครับ ให้ชีวิตได้พึ่งพาคนอื่นบ้าง จะได้ไม่เหงา

  9. หลายวันที่ไม่มีเวลาดูสวน

    เช้านี้ว่างข้าเจ้าเลยลงสำรวจความเสียหายจากพายุเมื่อคืนสักหน่อย

    ปรากฎว่า…พบผักหวานป่าแตกยอดแล้วท่าน

    โอย…ดีใจ…สีมันสวยนะ สีเขียวอ่อนสวยหวานไม่เหมือนผักหวานบ้านที่ความหวานของสีสันจะน้อยกว่า

    อา…หมาสิบตัวแหน่ะ ไม่รู้ว่าท่านจะเล่นกับมันหรือมันฟัดท่านเล่นล่ะ

  10. แม่เพลง:
    ชีวิตแรกผลิเป็นอีกสุขหนึ่งของคนสวนครับ เห็นแล้วชื่นใจอย่างบอกไม่ถูก
    ของผมมีเก้าตัว น้อยกว่าอยู่หนึ่ง จะให้ กอด รัด ฟัด หรือ เหวี่ยง ไม่เกี่ยงทั้งนั้น

    siamcollective:
    ขอบคุณครับ ดีใจเช่นกัน ถ้าสนใจทางนี้ขอแนะนำ “พี่สายลมลอย” อยู่ใน blogroll ข้างบนนะครับ

    siriluck:
    อยู่ลำพูนครับ

  11. เห็นแล้วอยากเอามากินกับมาม่า ผมไปเจอผักหวานบ้านที่เขาเอามาขายเป็นถุง
    เพาะเอาไว้ กะว่าจะปลูกเอาไว้กินเอง ส่วนงานหลักก็ทำสวนพริกไป

  12. yimp:

    เพิ่งเจอคอมเมนต์ของคุณ อยู่ในแสปม ?!?

    ปลูกพริกแล้วไม่ลองทำชุดต้มยำดูล่ะ ข่า ตะไคร้ ใบมะกรูด มัดละห้าบาทสิบบาท ขายตลาดใกล้บ้าน

    พักหลังนี้ผมมีแต่ไอเดีย แต่ขี้เกียจ เลยไม่ได้ทำอะไรซักอย่าง

    แย่ …

  13. หากมีเม็ด แล้วเพาะจนเก่งแล้ว…ส่งเม็ดและวิธีเพาะให้ผมมั่ง เผื่องอก แถวบ้านรกดี ดินหลากรูปแบบ เคยกินที่หมู่บ้านกะเหรี่ยงโปว์ที่เมืองกาญจน์

    อร่อยเจียวนา

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s