JTEPA เกี่ยวอะไรกับผม?

.

ในฐานะเกษตรกรจำต้องถูกลากเข้าไปเกี่ยวด้วยอย่างช่วยไม่ได้กับการเจรจาความตกลงหุ้นส่วนเศรษฐกิจไทย-ญี่ปุ่น หรือ JTEPA เพราะเราก็เป็นหนึ่งในเกษตรกรที่ทำเกษตรธรรมชาติโดยนำจุลินทรีย์มาใช้ในสวนเพื่อรักษาสภาพแวดล้อม ปรับปรุงบำรุงดิน และควบคุมโรคแมลงศัตรูพืช

ส่วนที่เป็นประเด็นปัญหาก็คือในร่างข้อตกลงมาตรา ๑๓๐(๓) ที่ว่า “ภาคีแต่ละฝ่ายจะต้องให้ความมั่นใจว่า คำขอรับสิทธิบัตรใดๆ จะต้องไม่ถูกปฏิเสธเพียงเพราะเหตุว่าสิ่งที่ขอรับสิทธิบัตรในคำขอนั้น เกี่ยวข้องกับจุลชีพที่มีอยู่ตามธรรมชาติ

ผมไม่เห็นด้วย เพราะข้อนี้มีความสุ่มเสี่ยงที่เกษตรกรไทยจะต้องเสียค่าสิทธิบัตรให้กับผู้ที่ฉวยโอกาสจดสิทธิบัตรในจุลินทรีย์ โดยเฉพาะอย่างยิ่งจุลินทรีย์ท้องถิ่นของเราเอง

จากข้อมูลของ ftawatch มีตัวอย่างในกรณีของนายเดนนิส กอนซาลเวส ร่วมกับมหาวิทยาลัยคอร์แนล ฉวยโอกาสยื่นจดสิทธิบัตรไวรัสใบด่างจุดวงแหวนสายพันธุ์ไทย เมื่อวันที่ ๑๑ เมษายน ๒๕๔๕ ส่งผลให้มะละกอดัดแปลงพันธุกรรมที่กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ทำการวิจัยทั้งหมด กลายเป็นกรรมสิทธิ์ของมหาวิทยาลัยคอร์แนล กรรมสิทธิ์นี้ยังครอบคลุมไปถึงมะละกอสายพันธุ์ท้องถิ่นที่ผสมข้ามพันธุ์กับมะละกอจีเอ็มโอ รวมไปถึงพันธุ์พืชตระกูลแตง มะเขือเทศ และพืชอื่นๆ ที่นำเอายีนจากไวรัสใบด่างจุดวงแหวนสายพันธุ์ไทยไปใช้ประโยชน์ด้วย เกษตรกรหรือแม้แต่ธุรกิจที่เกี่ยวข้องก็ได้รับผลกระทบด้วย เพราะจะถูกเรียกเก็บค่าสิทธิบัตรสูงถึง ๓๕% ของยอดขาย หากพบว่าเกี่ยวข้องกับสิทธิบัตรที่เขาจดเอาไว้ ทั้งนี้การละเมิดสิทธิบัตรนั้นมีโทษจำคุกสองปี ปรับสี่แสนบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ ตามมาตรา ๘๕(๕) ของ พ.ร.บ.สิทธิบัตร

ถ้าเจตนารมณ์ในการบัญญัติมาตรา ๑๓๐(๓) ของ JTEPA จะเพียงเพื่อให้ความมั่นใจแก่ญี่ปุ่นว่า การประดิษฐ์ การต่อยอด หรือการพัฒนาที่เกี่ยวข้องกับจุลชีพที่มีอยู่ตามธรรมชาติจะสามารถรับการคุ้มครองสิทธิบัตรในประเทศไทยได้

ก็ตัดมาตรานี้ทิ้งเถอะครับ

เพราะไม่ว่าการประดิษฐ์ขึ้นใหม่ การมีขั้นตอนการประดิษฐ์ที่สูงขึ้น สามารถประยุกต์ใช้ในทางอุตสาหกรรมได้ รวมทั้งการประดิษฐ์ที่เกี่ยวข้องกับจุลชีพที่มีอยู่ตามธรรมชาติ ก็สามารถรับความคุ้มครองสิทธิบัตรได้ ด้วยเข้าข่ายลักษณะตามมาตรา ๕ ของพระราชบัญญัติสิทธิบัตรของไทยอยู่แล้ว

นอกเสียจากคุณหวังจดสิทธิบัตรจุลชีพตามธรรมชาติของบ้านเรา?

อย่างนี้ก็โจรล่ะครับ เพราะมันผิดกฎหมายไทย กล่าวคือ ภายใต้ พ.ร.บ.สิทธิบัตร พ.ศ. ๒๕๒๒ แก้ไขเพิ่มเติม พ.ศ. ๒๕๔๒ ประเทศไทยไม่อนุญาตให้มีการจดสิทธิบัตรเกี่ยวกับสิ่งมีชีวิตโดยบัญญัติไว้ ว่า “จุลชีพและส่วนประกอบส่วนใดส่วนหนึ่งของจุลชีพที่มีอยู่ตามธรรมชาติ สัตว์ พืช หรือสารสกัดจากสัตว์หรือพืช ไม่ได้รับความคุ้มครองตามพระราชบัญญัติ” เพราะสิ่งมีชีวิตทั้งหลายเหล่านี้ถือเป็นเพียงการค้นพบ คุณไม่ได้สร้างขึ้นมา ไม่ใช่การประดิษฐ์คิดค้นที่ขอรับสิทธิบัตรได้ ซึ่งหลักการนี้สอดคล้องกับแนวปฏิบัติของหลายประเทศในโลก

แม้จะมีการอ้างว่า การพิจารณาคำขอสิทธิบัตรใดๆ ไม่ว่าจะเป็นคำขอของคนญี่ปุ่นหรือชาติใดจะต้องเป็นไปตามหลักเกณฑ์และเงื่อนไขภายใต้กฎหมายไทย และ JTEPA จะไม่มีผลกระทบต่อหลักเกณฑ์และเงื่อนไขในการพิจารณาแต่อย่างใด แต่เมื่อเวลาเกิดข้อพิพาทขึ้นมาจริงๆ เราจะตีความบนพื้นฐานใดระหว่าง ‘กฎหมายไทย’ หรือ ‘JTEPA’?

.

ทุกวันนี้รัฐได้พยายามพัฒนาเกษตรกรไทยตามแนวปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง หนึ่งในตัวชี้วัดความสำเร็จก็คือ เกษตรกรสามารถพึ่งพาตัวเองได้ ลดการพึ่งพาปัจจัยภายนอกให้ได้มากที่สุด ในกระบวนการที่จะก้าวมาให้ถึงจุดนี้ ‘เทคโนโลยีชีวภาพ’ มีส่วนสำคัญมาก คำถามคือแล้วเราจะลดการพึ่งพาปัจจัยการผลิต เช่น ปุ๋ย ยา ลงได้อย่างไร?

เราต้องทำให้ ‘ดินมีชีวิต’ ครับ

ดินที่มีพลังมีชีวิตจะช่วยสร้างอาหารให้พืช สร้างสภาพแวดล้อมที่เหมาะสมต่อการเจริญเติบโตของพืช นอกจากมีอาหารทานมีบ้านที่น่าอยู่แล้ว เราต้องสร้างภูมิคุ้มกันให้พืชไว้ใช้ต่อสู้กับโรคและแมลงด้วย กระบวนการต่างๆ เหล่านี้ล้วนต้องอาศัยการทำงานของสิ่งมีชีวิตเล็กๆ ที่เรียกว่า ‘จุลินทรีย์’ แทบทั้งสิ้น

ปัจจุบันเกษตรกรส่วนหนึ่งได้เลือกเดินบนเส้นทางความยั่งยืนของชีวิตและสิ่งแวดล้อมเช่นนี้มาระยะหนึ่งแล้วและมีแนวโน้มจะเพิ่มมากขึ้นจากกระแสความพอเพียง ถ้ารัฐไม่ฉุกคิดและทบทวนในเรื่องนี้ ก็เตรียมล้างคุกรอไว้ได้เลยครับ จะมีคนรอต่อคิวเข้าเป็นแสน

ทุกสิ่งที่ธรรมชาติสรรสร้าง มนุษย์มีหน้าที่ดูแลรักษา นำไปใช้ และเผื่อแผ่ซึ่งกันและกัน

เรามีสิทธิอะไรไปแอบอ้างความเป็นเจ้าของ?

.
.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s