เกษตรยั่งยืน

.

คนส่วนใหญ่จะเข้าใจว่า เกษตรผสมผสาน ไร่นาสวนผสม วนเกษตร เกษตรอินทรีย์ เกษตรธรรมชาติ เกษตรทฤษฎีใหม่ เหล่านี้คือเกษตรยั่งยืน ซึ่งก็ถูกแต่ไม่ทั้งหมด ตัวอย่างต่างๆ ที่ยกมาข้างต้นเป็นเพียงรูปแบบ เป็นเทคนิควิธีการเท่านั้น แล้วความหมายที่แท้จริงของเกษตรยั่งยืนเป็นอย่างไร?

มูลนิธิเกษตรกรรมยั่งยืน(ประเทศไทย) ได้นิยามไว้ว่า เกษตรกรรมยั่งยืนเป็นวิถีเกษตรกรรมที่ฟื้นฟูทรัพยากรธรรมชาติและดำรงรักษาไว้ซึ่งความสมดุลของระบบนิเวศ สามารถผลิตอาหารที่มีคุณภาพและพอเพียงตามความจำเป็นพื้นฐานเพื่อคุณภาพชีวิตที่ดีของเกษตรกรและผู้บริโภค พึ่งพาตนเองได้ในทางเศรษฐกิจ รวมทั้งเอื้ออำนวยให้เกษตรกรและชุมชนท้องถิ่นสามารถพัฒนาได้อย่างเป็นอิสระ ทั้งนี้เพื่อความผาสุกและความอยู่รอดของมวลมนุษย์ชาติโดยรวม

แต่ที่ชัดเจนและทำให้ผมเข้าใจได้ง่าย เป็นพระราชดำรัสของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวเมื่อ ปี พ.ศ. ๒๕๒๔ ตอนที่พระองค์ท่านเสด็จไปพระราชทานปริญญาที่แม่โจ้ พระองค์ท่านทรงอธิบายภาพของระบบเกษตรยั่งยืนไว้ชัดเจนว่า

.

บ้านเมืองไทยของเรานี้ถึงจะมีรายได้ทางอื่นอยู่มาก แต่ก็ต้องถือว่าเลี้ยงตัวอยู่ด้วยการเกษตร เพราะฉะนั้นจึงมีความจำเป็นตลอดไปที่จะต้องทำนุบำรุงเกษตรกรรมทุกสาขาและเกษตรกรทุกระดับให้พัฒนาก้าวหน้าอยู่เสมอ เพื่อให้ผลผลิตการเกษตรมีคุณภาพสูงขึ้น โดยไม่ผลาญทรัพยากรให้เปลืองเปล่า

.

จะเห็นได้ว่าเกษตรยั่งยืนไม่ได้มีแต่องค์ประกอบในเรื่องความสมดุลของระบบนิเวศและสิ่งแวดล้อมเท่านั้น แต่จะต้องมีอีกองค์ประกอบหนึ่งควบคู่กันไปด้วย คือ จะต้องช่วยยกระดับมาตรฐานการครองชีพและคุณภาพชีวิตของเกษตรกรให้ดีขึ้น และควรต่อเนื่องไปถึงรุ่นลูกรุ่นหลานด้วย จึงจะเรียกได้ว่ามีความ “ยั่งยืน” ในการทำการเกษตรอย่างแท้จริง

เกษตรยั่งยืนเป็น concept ซึ่งมีเทคนิควิธีการและรูปแบบต่างๆ หลากหลายให้สามารถนำไปประยุกต์ใช้ได้ ทั้งกับเกษตรกรรายย่อยรวมไปถึงบรรดาธุรกิจการเกษตรรายใหญ่ๆ

ถ้าคิดแบบเข้าข้างตัวเองเกษตรเชิงเดี่ยวหรือเกษตรเชิงการค้าก็นับได้ว่าเป็นเกษตรยั่งยืน ถ้าวิธีการทำการเกษตรของเราเกื้อหนุนระบบนิเวศและสิ่งแวดล้อม จะทำได้อย่างไรนั้นคงต้องศึกษาเพิ่มเติมกันต่อไป ทุกวันนี้ได้วางแผนชีวิตไว้ ๓ ขั้น เริ่มจากเกษตรแบบพอมีพอกินแล้วจะค่อยๆ พัฒนาไปเป็นเกษตรแบบอยู่ดีกินดี และเป้าหมายสุดท้าย (ถ้าเป็นไปได้) ก็คือ เกษตรแบบมั่งมีศรีสุข

ดูแล้วออกจะโลภ ท่าจะไม่ยั่งยืนเท่าไหร่ แต่ท้าทายดี …

.

.
.

About these ads

8 Comments

Filed under Agriculture

8 responses to “เกษตรยั่งยืน

  1. อืม เห็นด้วยครับ รายได้กับค่าใช้จ่ายต้องอยู่ตามหลักพอเพียงและยั่งยืน คือรายได้ก็ต้องเหลือพอให้เขามีชีวิตได้อย่างไม่แร้นแค้นและมีความสุข ไม่ใช่รายได้ลบค่าใช้จ่ายแล้วเป็นศูนย์ อย่างนี้ก็แย่

  2. ผมคิดเอาง่ายๆ อยากให้ยั่งยืน บัญชีแผ่นดิน ต้องไม่ติดลบ เอาออกมาเท่าไร ก็ต้องมีคืนกลับไป เอาเข้ามาเท่าไร ก็ต้องเอาออกไป (ในรูปใดก็ตามที) ให้ได้สมดุลกัน
    เอาธาตุอาหารออกมาก (ทั้ง macro และ micro) เอาโรคเข้ามาก (แพร่กระจายอย่างรวดเร็วเพราะมีแหล่งอาหาร) เอาแมลงธรรมชาติออกมาก (ฉีดยาสารพัดฆ่า) บัญชีแผ่นดินก็ไม่สมดุล ทำได้ไม่กี่ครั้งก็ต้องเปลี่ยนที่ปลูก ไม่เปลี่ยนที่ปลูกก็ต้องเปลี่ยนพืช ดีไม่ดีอาจต้องเปลี่ยนอาชีพ

    ผมไม่เชื่อเกษตรอินทรีย์เท่ากับที่ไม่เชื่อเกษตรเคมี ผมเชื่อว่าโลกนี้มันมีสีเทานะ

  3. ไม่มีอะไรจีรังยั่งยืนหรอกครับ อีกหน่อยโลกก็ต้องเสื่อมลงไปตามกาลเวลา ผมคิดแค่อยากให้ลูกหลานของเรามีโอกาสได้สัมผัสสภาพแวดล้อม สัมผัสชีวิต อย่างที่รุ่นเราเคยได้สัมผัสเคยได้สุขได้ทุกข์กับมันบ้าง ไม่อยากให้มันเสื่อมเร็วไปกว่านี้เท่านั้นเอง ถ้ากิจกรรมของเราจะช่วยยืดเวลาเสื่อมของโลกได้ถ้าไม่เหลือบ่ากว่าแรงนักก็ทำได้

    เกษตรอินทรีย์หรือเคมีผมก็ไม่เชื่ออย่างใดอย่างหนึ่งเช่นเดียวกัน ต้องมีการผสมผสานที่เหมาะสม คิดค้น ปรับปรุง ทดสอบจนได้สูตรหรือรูปแบบเฉพาะที่ใช้ได้ดีกับสวนตัวเอง ไม่มีสูตรที่ตายตัวในการทำการเกษตร เราต้องนำมาปรับใช้ต่อยอดแทบทั้งนั้น นี่เป็นความสนุกในการเป็นเกษตรกรของผมที่ได้ค้นคว้าทดลองก๊อกแก๊กไปตามเรื่อง ถ้าได้ผลก็ภูมิใจ ถ้าไม่ได้ผลก็มีเรื่องให้คิดให้ทำใหม่ไปเรื่อยๆ ฆ่าเวลาระหว่างรอขายผลผลิต

    ผมก็เชื่อว่าโลกนี้เป็นสีเทาแต่เทาอ่อนกว่าคุณ tomwork นิดนึงนะ :-D

  4. วีระศักดิ์

    ให้มุมมองความคิดที่ดีอีกด้านหนึ่ง

  5. ถึง…คุณวีระศักดิ์

    บางมุมมอง บางความคิด อาจจะเปลี่ยนไปเมื่อได้ลงมือทำ

    ลองดูสิครับ

    ผมอาจจะเขียนให้มันดูดีก็ได้ ใครจะรู้
    :)

  6. อยากให้รัฐส่งเสริมการปลูกพืชยืนต้นในเชิงเศรษฐกิจ เช่น กฤษณา และสมุนไพรหลายชนิดที่มีราคาแพง เพราะตลาดต้องการ จนมีผู้ไม่หวังดีหรือแอบอ้าง ทำเอาชาวบ้านถูกหลอกมากมาย รัฐเอาแต่แจกงบประมาณให้ท้องถิ่นตามโครงการเสนอ แต่ในความเป็นจริงไม่เห็นส่งเสริมอะไรที่จริงจังยั่งยืนเลย มีแต่พลาญงบประมาณเปล่า ๆ
    คำว่ายั่งยืนมันต้องส่งเสริมอย่างครบวงจร โดยประคองติดตามผลงาน อย่างจริงจังมีข้อมูลรายงานด้วยหลักฐานและรูปภาพจริง(รูปจริงแสงจริงเสียงจริง เป้นหลักฐานเท่านั้น)แต่ไป ๆ มา ๆ เป้นรายงานเท็จอย่างที่เราเห็น ๆ กันอยู่ เบื่อ ?

  7. คุณประยุกต์:

    มันมั่วอ่ะครับ ยิงสเปะสปะ คลำเป้าไม่เจอ ส่งเสริมกันแบบไฟไหม้ฟางก็อย่างนี้ละครับ วูบวาบ อะไรโดดเด้งขึ้นมาก็รุมเข้าไปโอ้โลมกันจนเหลิง ไม่ยั่งยืน

    นี่ถ้าผมเป็น รมว.เกษตร ไม่สิ เป็นนายกฯ เลยดีกว่า (เห็นสมัยนี้เป็นกันง่ายนัก หมูหมากาไก่ยังเป็นได้เลย ทำไมผมจะเป็นไม่ได้ละ) ผมจะยุบให้หมดเลยทุกกรม แล้วตั้งขึ้นมาใหม่ เอาแค่ ๓ กรมก็พอ

    ๑.กรมส่งเสริมเกษตรกรรายย่อย กลุ่มเกษตรกรที่มีที่ดินไม่มาก เน้นการผลิตเพื่อยังชีพ พึ่งพาตนเองให้ได้ก่อน แล้วจึงค่อยขยับขยาย
    ๒.กรมส่งเสริมเกษตรกรรายย่อม ขนาดกลาง ๆ ไม่เล็กไม่ใหญ่ กลุ่มนี้ค่อนข้างมีศักยภาพทั้งในด้านความรู้และมีสายป่านพอสมควร กรมนี้จะเน้นการรวมกลุ่ม สร้างเครือข่าย ส่งเสริมพวก GAP พวกมาตรฐานต่าง ๆ เป็นสำคัญ
    ๓.กรมส่งเสริมเกษตรกรรายหญ่าย พวกอุตสาหกรรมการเกษตรต่าง ๆ ไอ้นี่ไม่ต้องส่งเสริมอะไรมาก อำนวยความสะดวกทางการค้า-การส่งออก กับควบคุมมาตรฐานสินค้าก็น่าจะพอ

    ส่วนพวกกรมเดิม ๆ ทั้ง กรมวิชาการเกษตร กรมพัฒนาที่ดิน กรมส่งเสริมสหกรณ์ กรมประมง กรมปศุสัตว์ กรมชลประทาน สปก. ฯลฯ ทุกกรมกองเหล่านี้ให้กระจายเข้าไปอยู่ในกรมที่ตั้งขึ้นใหม่ให้หมด แท็คทีมเข้าไปเลย หนึ่งกรม-หนึ่งทีม ไม่แยกส่วนเป็นก๊กเป็นก๊วนอย่างที่เป็นอยู่

    เป้าหมายชัดเจน ไม่มั่ว ไม่ลักลั่น ทำให้สามารถใช้ทุกสรรพกำลังได้อย่างมีประสิทธิภาพ

  8. ทิพย์กมล ดำรงคุณ

    ชื่นชอบทุกคำถามคำตอบ มีสาระคุณทั้งนั้น อ่านข่าว นสพ ไม่มีข่าวยั่งยืนเท่าใด แต่นี่มีสาระชีวิต

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s